Giao Hưởng Số 5 (Beethoven)

     

Thông tin chung

*

Quá trình sáng tác

Phê bình

Đây là bản giao hưởng giọng thứ đầu tiên của Beethoven. Nhiều nhà phê bình âm nhạc đó là do ảnh hưởng từ các bản giao hưởng giọng thứ của Haydn, và trực tiếp hơn là bản Piano concerto số 24 giọng Đô thứ, K. 491 của Mozart. Đây là một trong những bản giao hưởng đầu tiên sử dụng trombone (và từ đó chúng trở thành thành viên thiết yếu của dàn nhạc). Nhưng điều quan trọng hơn, là cảm xúc tươi mới và cung bậc của âm nhạc. Trong bản giao hưởng này, Beethoven đã tặng người nghe một chuyến du lịch từ bóng tối và bạo lực của chương I giọng Đô thứ tới chiến thắng hân hoan của chương IV giọng Đô trưởng. Một thời gian sau, ông đã viết về việc chuyển giọng này: “Nhiều người khẳng định rằng một tác phẩm giọng thứ phải kết thúc ở giọng thứ. Không! Ngược lại, tôi thấy rằng giọng trưởng có một hiệu quả tuyệt vời… Niềm vui nối tiếp nỗi buồn, nắng – mưa”.

Bạn đang xem: Giao hưởng số 5 (beethoven)

Nội dung Giao hưởng số 5 của Beethoven

Chương I

4 nốt nhạc (gồm 3 nốt Son ngắn và 1 nốt Mi giáng dài) mở đầu tác phẩm ở âm lượng fortissimo. Tiếp theo đó, Beethoven lại khiến chúng ta nín thở với 4 nốt nhạc tương tự (lần này ở âm vực thấp hơn với 3 nốt Pha ngắn và 1 nốt Rê dài). Sau màn giới thiệu đầy ấn tượng này, tác giả đã tung ra một chương nhạc chưa từng có thời bấy giờ. Từ chủ đề mở đầu này, Beethoven đã phát triển thành một kiệt tác giao hưởng, xác định một nguyên tắc giao hưởng mới: tiềm năng từ một cấu trúc đơn giản biến thành một tác phẩm khổng lồ. Trọng tâm duy nhất của chủ đề được tái hiện liên tục trên nhịp điệu tuôn trào. Chủ đề khi gầm thét, khi thì thầm, khi đau đớn trong sâu thẳm của dàn nhạc nhưng không thể ngăn chặn được. Chủ đề hai trữ tình thật đẹp trên tiếng horn nhưng choáng ngợp vì sự giận dữ và kiên quyết của chủ đề mở đầu. Phần phát triển đầy bất an cho thấy những ám ảnh về chủ đề thứ nhất. Trong phần tái hiện truyền thống, một khúc độc tấu của oboe đầy biểu cảm tương phản với những dông bão bao quanh nó đã đóng băng hoàn toàn hoạt động. Sau đó là một coda dài, liên tục nhắc lại chủ đề chính. Phần coda mở rộng thật tuyệt vời không phải vì nó kết thúc chương nhạc một cách hiệu quả và mạnh mẽ mà bởi vì nó khám phá ra những chiều sâu mới xung đột và sức mạnh tại một thời điểm mà dường như chúng ta không thể tưởng tượng được.

Chương II

Chương II Andante con moto thư thái giải toả bớt không khí căng thẳng của chương I bao gồm hai chủ đề xen kẽ với những biến tấu của chúng. Điều này gợi nhớ lại chương II bản giao hưởng số 94 “Surprise” của Haydn. Tuy nhiên ở tác phẩm của Beethoven, các biến tấu này phức tạp và thiếu rõ ràng hơn. Ngay đầu chương nhạc là chủ đề 1 ngọt ngào vào trữ tình với giai điệu trên bè viola và cello đồng âm dưới phần đệm pizzicato của double bass. Chủ đề thứ hai ngay sau đó xuất hiện mạnh mẽ, quyết đoán hơn với sự hoà hợp của clarinet và bassoon. Trong suốt chương nhạc, cả hai chủ đề đều trải qua những thay đổi về cường độ, tốc độ và hoà âm. Mỗi chủ đề đều được chơi với những nhóm nhạc cụ và bè đệm khác nhau. Những biến tấu theo một cách nào đó đã nhấn mạnh chủ đề thứ nhất hơn chủ đề thứ hai. Biến tấu thứ 3 của chủ đề đầu tiên được theo sau bằng một coda có tốc độ nhanh hơn. Phần này dựa trên motif đã được giới thiệu trước đó ở đầu chương và được kết thúc bằng toàn bộ dàn nhạc.

Xem thêm: Xem Phim Tân Kim Bình Mai 3D Hé Lộ Cảnh Nóng Nhức Mắt, Phim Kim Bình Mai 3D

Chương III

Chương III mặc dù không được đặt tên là Scherzo nhưng về hình thức và chức năng, nó rất gần với scherzo thay vì một minuet quen thuộc hơn. Chủ đề một của chương nhạc mở đầu với cuộc đối thoại đáng lo ngại giữa bè cao và thấp của dàn dây. Chủ đề hai ngay lập tức nối tiếp với tiếng horn, sử dụng lại nhịp điệu của motif chương I. Nhịp điệu này sớm bùng nổ, trở nên nổi bật trước khi chuyển một fugue táo bạo và cuồng nhiệt, bắt đầu từ double bass trong phần trio. Chủ đề một của chương nhạc trở lại trong pianissimo rất khẽ khàng tạo nên cảm giác hồi hộp và lo lắng. Tâm trạng này còn được lên thêm một mức qua tiếng timpani nhẹ nhàng, được chơi lặp đi lặp lại trên nền một giai điệu liên tục của dàn dây. Âm lượng dần lớn lên, âm nhạc di chuyển không ngừng nghỉ đến phần mở đầu chiến thắng của chương kết – điều chưa từng có trong lịch sử âm nhạc.

Xem thêm: Cách Tính Độ Dài Đường Chéo Hình Vuông Khi Biết Cạnh, Please Wait

Chương IV

Chương IV làm nổi bật màu sắc của các nhạc cụ với sự tham gia của trombone, piccolo và contrabassoon được viết ở giọng Đô trưởng, trái ngược với truyền thống trước đó chương cuối thường có cùng giọng với chương I. Trombone xuất hiện nhu để dẫn dắt chủ đề hành quân, trong khi contrabasssoon tạo thêm chiều sâu cho âm nhạc còn piccolo cung cấp thêm sự lấp lánh. Chương nhạc được viết ở hình thức sonata và dẫn đến một coda với cường độ tăng dần và kết thúc trong một không khí chiến thắng vinh quang đầy tưng bừng, hân hoan.Có lẽ bản giao hưởng số 5 này nói một thứ ngôn ngữ mà chưa từng một ai được nghe trước đây. Đây là một thể loại giao hưởng mới và phát minh của Beethoven về việc tìm một con đường dẫn từ xung đột đến chiến thắng đã trở thành hình mẫu cho việc sáng tác giao hưởng sau này. Beethoven đã phá vỡ mọi luật lệ và biến tác phẩm của mình thành những điều đúng đắn đến nghẹt thở. Nhiều người gắn bản giao hưởng này với cái tên “Định mệnh”, nhưng trên thực tế đó không phải là cái tên của Beethoven mà đến từ học trò và thư ký của ông Anton Schindler. Chắc chắn giá trị âm nhạc của bản giao hưởng này còn vượt xa cái tên đó.cobeo

Tổng phổ của bản giao hưởng số 5: https://imslp.org/wiki/Symphony_No.5,_Op.67_(Beethoven,_Ludwig_van)